Dizler neden ağrıyor: nedenleri, ne yapmalı

Diz ağrısı, vücuttaki bozuklukları - eklem hastalığının ortaya çıkmasını veya bacaklarda artan stresi - gösteren yaygın bir semptomdur.

Hayatının belli bir döneminde hiç diz ağrısı yaşamamış birini bulmak zordur. Diz eklemlerinde rahatsızlık, tıklama veya değişen şiddette ağrı hem yetişkinlerde hem de çocuklarda birçok nedenden dolayı ortaya çıkar. Kişi yaşlandıkça çeşitli hastalıklara yakalanma olasılığı da artar; bunun ilk belirtisi dizlerde ağrıdır. Bunun nedeni vücudun yaşa bağlı özelliklerinden kaynaklanmaktadır: metabolik süreçlerde yavaşlama, eklemlerin kıkırdak dokusunun aşınması ve yıpranması, ayrıca kas-iskelet sistemi, kan damarları ve sinirlerle ilgili diğer problemler.

Karmaşık anatomik yapı, çeşitli yapılar ve ciddi yükler (çoğunlukla aşırı yüklenmeler) nedeniyle diz eklemleri çok hassastır. Yapısal bir elemanın, örneğin sinovyal bursanın hasar görmesi, dizin motor fonksiyonunun bozulmasına ve buna bağlı olarak ağrıya yol açar. Ligamentler ve menisküsler en savunmasız olarak kabul edilir; %80-85 oranında yaralanırlar.

Dizin anatomik yapısı

Diz, diz eklemi, iki kondil ve alt kondil ile femurun distal ucu, tibia, kaslar, sinirler, kan damarları, bağlar, patella (patella), eklem kapsülleri ve menisküslerden oluşur.

Diz eklemi vücuttaki büyük eklemlerden biridir. Femur ona yukarıdan yaklaşıyor. Lateral (dış) ve medial (iç) kondillerin eklem yüzeyleri patella ve tibia ile eklemlenir. Bağ dokusu kıkırdakları olan menisküsler eklem için amortisör görevi görür. Bunlar sayesinde tibial platoda rasyonel bir ağırlık dağılımı ve eklem stabilitesinde artış olur. Gracilis, biceps, semimembranosus ve diğer kaslar kapsüler bağ yapılarını senkronize ederek diz ekleminin motor aktivitesini sağlar.

Dizin elemanları birbirine birçok bağla bağlanır. Eklemin içinde iki çapraz bağ vardır - arka ve ön. Femurun koltuk altı, yan bağlarla fibula ve tibiaya bağlanır. Eğik popliteal bağ diz ekleminin bursasının arkasında bulunur. Bir dizi eklem boşluğundan en önemlisi izole edilmiştir - eklemle iletişim kurmayan sinovyal kapsül. Diz elemanlarına kan temini, bir kan damarı ağı yoluyla gerçekleşir ve sinir lifleri yoluyla innervasyon meydana gelir.

Diz ağrısı nedenleri

Diz eklemlerinde ağrının birçok nedeni vardır ve bunlar birkaç gruba ayrılabilir.

Diz elemanlarının travmatik lezyonları:

1. Diz morluğu. Damar yırtılması sonucu eklem yumuşak dokularında lokal kanama meydana gelir. Kızarıklık, şişlik ve sinir uçlarındaki hasar ağrıya ve hareket etmede zorluğa neden olur.
2. Bağın tam veya kısmi yırtılması. Daha sık olarak, tibianın aşırı bükülmesinden kaynaklanan iç kollateral bağın bütünlüğünün kısmi bir ihlali teşhis edilir.

Dış bağ iç bağdan daha az sıklıkta yırtılır. Bu, örneğin bacağın bükülmesi sırasında kaval kemiğinin güçlü bir şekilde içe doğru sapması nedeniyle olur. Yırtık bir çapraz bağa kaçınılmaz olarak hemartroz eşlik eder.

Her iki bağın tamamen yırtılmasına sıklıkla eklem kapsülünün hasar görmesi ve medial menisküs yırtılması eşlik eder. Böyle bir yaralanma, yoğunluğu yırtılma derecesine bağlı olan şiddetli ağrının eşlik ettiği diz ekleminin aşırı hareketliliğine yol açar.

1. Diz ekleminin hemartrozu - Eklem boşluğuna kanama. Travmatik veya travmatik olmayabilir. Travmatik hemartroz, menisküs yırtıkları, tam veya eksik bağ yırtıkları, eklem içi kırıklar ve diz bölgesinde morluklar ile görülür. Travmatik olmayan varyant, kan damarlarının duvarlarının artan kırılganlığı veya kan pıhtılaşma sisteminin ihlali ile karakterize edilen hastalıkların semptomlarından biridir. Bunlar arasında hemofili, iskorbüt ve şiddetli hemorajik diyatez formları bulunur. Eklem boşluğunda biriken kan dokuları sıkıştırarak içlerindeki kan dolaşımını bozar. Özel bir pigment olan hemosiderin, bağlar, hiyalin kıkırdak ve bursa üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir ve elastikiyet kaybına yol açar. Eklem bursasındaki hasarın sonucu villusun şişmesi ve sinovyal sıvı üretiminin artmasıdır. Tekrarlanan kanamanın sonucu eklemde dejenerasyon ve tahribattır.
2. Diz meniskopatisi – Diz ekleminin menisküs bütünlüğünün ihlali. Lateral formda lateral menisküs hasar görmüştür; medial formda medial menisküs hasar görmüştür. Bu, diz eklemi yaralanmalarının en yaygın fakat teşhis edilmesi zor olanlarından biridir. Sadece yoğun antrenman yapan sporcular değil normal insanlar da hastalık riski altındadır. Yırtık bir menisküs, vücudu döndürürken ani olağandışı bir hareketten, bir bacağın bükülmesinden veya dizine gelen güçlü bir darbeden kaynaklanabilir.
3. Patellar lüksasyon – patellanın patolojik yer değiştirmesi. Travma, toplam çıkık sayısının %0,7'sinden fazlasında teşhis edilmez. Daha sıklıkla harici bir çıkık, daha az sıklıkla dahili bir çıkık, çok nadiren de dikey veya burulma meydana gelir. Eksik çıkıkta patella lateral (dış) kondilin üzerinde yer alır, tam çıkıkta ise lateral kondilin dışında kalır.
4. Diz ekleminin, bacak kemiklerinin üst kısmının veya femurun alt kısmının kapalı veya açık kırıkları. Bu tür yaralanmalara sıklıkla dizdeki yumuşak dokuların hasar görmesi eşlik eder, bu da büyük kanamaya, diz bölgesinde aşırı hareketliliğe ve deformasyona yol açar.

Dizin eklem elemanlarının inflamatuar ve dejeneratif-distrofik hastalıkları:

1. Artrit – diz ekleminin inflamatuar lezyonu. Patolojinin gelişimi için benzer bir mekanizma artroz, ankilozan spondilit, romatoid artrit ve gutta (eklemlerde ürat birikmesiyle birlikte) gözlenir.
2. Osteoartrit (gonartroz) tüm yapılarını etkileyen ve ciddi dejeneratif değişikliklere yol açan, inflamatuar olmayan bir yapıya sahip diz ekleminde hasar ile.
3. Bursit Eğer bursa iltihaplanırsa dizde fleksiyon-ekstansiyon hareketleri sırasında ağrı oluşur.
4. Hamstringlerin periartriti – Pes anserin kapsülünün, hamstringlerin ve eklemi çevreleyen kas ve bağların iltihabı. Bu durumda ağrı öncelikle merdivenden inerken, özellikle ağır yüklerle ortaya çıkar ve dizin iç yüzeyinde yoğunlaşır.
5. Patella kondropatisi – patellanın eklem yüzeyinin (arka yüzeyi) kıkırdakındaki dejeneratif-nekrotik değişiklikler. Tahribat derecesi değişebilir: hafif yumuşama alanlarından çatlaklara ve tam aşınmaya kadar.

6. Kondromatoz - eklem zarının bölümlerinin kıkırdak - kondromlara adacık dejenerasyonu ile displastik bir sürecin neden olduğu ciddi bir kronik hastalık. Bireysel kıkırdak gövdelerinin kemikleşmesi göz ardı edilemez.
7. Fırıncı kisti – patellanın karşı tarafında yer alan popliteal fossada yoğun, elastik, yuvarlak, tümör benzeri bir oluşumun oluşması. Diz ekstansiyona getirildiğinde kist açıkça görülür. Diz bölgesinin arka kısmında rahatsızlık ve ağrıya neden olur. Büyükse kan damarlarını ve sinirleri sıkıştırarak innervasyon ve kan dolaşımının bozulmasına neden olur.
8. Hoff hastalığı – diz eklemi çevresindeki yağ dokusunun hasar görmesini ve daha da dejenerasyonunu içeren bir hastalık. Yağ hücrelerinin (adipositler) yakalanması, şişmesi ve diğer hasarları, bunların yoğun lifli doku ile değiştirilmesiyle sona erer. Bu durum “yağ yastığının” tamponlama fonksiyonunu bozar ve yağ dokusunun kendisi artık amortisör olarak işlev göremez.
9. Osgood-Schlatter hastalığı – tibianın soğanlı kısmının nekrozu ile karakterize bir patoloji. 10 ila 18 yaş arası spor yapan ergenlerde teşhis edilir. Patellanın altında ağrılı bir şişlik oluşur ve tedavi edilmezse bacağın hareket kabiliyetinin kısıtlanmasına veya tamamen hareketsiz kalmasına ve kas kaybına yol açar.

Ağrının diz bölgesine yayılabileceği hastalıklar:

1. Kalça ekleminin koksartrozu – ilerleyici dejenerasyon ve distrofik değişikliklerin eşlik ettiği kalça ekleminde kronik hasar. Ağrı sıklıkla uyluğun dış kısmından dize veya altına kadar uzanır.
2. Siyatik sinir nöropatisi – kan damarlarının sıkışması veya spazmı nedeniyle sinirde iltihaplanmayan hasar. Bu sinir, bel bölgesinden başlayıp kuyruk kemiği ve pelvisten geçerek ayaklara kadar uzanır. Uzunluk boyunca herhangi bir yerde meydana gelen bir tıkanıklık, hassasiyetin bozulmasına veya zonklayıcı ağrıya neden olur.
3. Fibromiyalji - artralji, kas zayıflığı, depresyon vb. semptomların kombinasyonuyla birlikte eklem dışı, inflamatuar olmayan yumuşak doku hasarı.

Diz ağrısına yol açan bazı sistemik hastalıklar:

1. Osteoporoz – Kemik dokusunun mineral bileşimini ve yoğunluğunu değiştiren, iskelet sisteminin kronik ilerleyici bir hastalığı. Kalsiyumun kemiklerden “sızması” onların kırılganlığına yol açar. Sürece uzuvlarda ağrıyan veya ağrıyan ağrı eşlik eder.
2. Kemik tüberkülozu. Kemik bölgesinin tüberkülozu sürekli şiddetli ağrıya neden olur.
3. Osteomiyelit – Kemiklerin tüm yapısal elemanlarını etkileyen bulaşıcı ve inflamatuar bir hastalık. Hem spesifik, örneğin tüberküloz hem de spesifik olmayan yaygın kokkal osteomiyelitin sonucu, ciltte hiperemi, şişlik, kemiklerde ve kaslarda lokal akut ağrı ve ateşli sıcaklıktır.
4. Bazı bulaşıcı hastalıklar. Reiter sendromunda ürogenital sistem ve göz mukozasının tutulumuna ek olarak eklemler de etkilenir. Lyme hastalığının belirtilerinden biri artraljidir.

Diz ağrısı türleri

Etiyolojiye bağlı olarak ağrının türü ve şiddeti değişebilir.

• Ağrılar. Artrit için artroz.
• Keskin, güçlü. Diz elemanlarının kırıkları, bağların yırtılması, akut bursit, diz morlukları, meniskopatinin alevlenmesi, deforme edici artroz için.
• Titreşimli. İleri derecede deforme edici osteoartritte, menisküs yaralanmasında.
• Sondaj. Osteomiyelit ile.
• Sersem. Bursit, kronik osteokondrit için.
• Yakmak. Siyatik sinirin sıkışması ile kemikte tüberküloz süreci.
• Film çekmek. Sinir gövdesi sıkıştığında.
• Yürürken ağrı. Baker kisti, bursit, artrit, gonartroz, periartrit için.
• Dinlenme sırasında ağrı. Gut, artrit için.

Diz ağrısına neden olan patolojilerin tanısı

Fizik muayene:

• Tıbbi geçmişin ve şikayetlerin toplanması;
• Diz palpasyonu ile görsel muayene.

Laboratuvar araştırması:

• biyokimyasal ve klinik kan testleri;
• serolojik kan testi;
• immünolojik kan testi;
• romatolojik testler;
• Sinovyal sıvının bakteriyolojik analizi.

İnvaziv enstrümantal yöntemler:

• artroskopi;
• eklem kapsülünün delinmesi;
• Delinme kemik biyopsisi.

İnvaziv olmayan enstrümantal teşhis:

• Diz ekleminin röntgeni;
• yoğunluk ölçümü;
• Eklemin ultrason muayenesi;
• MR veya CT.

Diz ağrısının tedavisi

Bir veya her iki dizdeki ağrı travmatik nitelikte değilse, öncelikle hastanın şikayetlerine ve objektif muayene sonuçlarına göre sizi bir uzmana (ortopedist, romatolog, flebolog veya nörolog) yönlendirecek bir terapistle iletişime geçmelisiniz. Herhangi bir diz yaralanmasında bir cerraha veya ortopedik travmatoloji uzmanına başvurmalısınız.

Tedavi her durumda farklıdır ve ağrının nedenine, yani yaralanma veya hastalığın türüne bağlıdır. Her hastalığın kendi tedavi rejimi vardır. Ancak öncelikle hastanın bazı genel kurallara uyması gerekir:

• Gün içinde yürümeyi ve ayakta durmayı önemli ölçüde azaltın;
• Sporcular antrenmanı geçici olarak (iyileşene kadar) durdurmalı ve normal insanlar koşmayı veya zıplamayı bırakmalıdır;
• Ağrı artarsa hareketi tamamen durdurun ve dizinize elastik bandajdan yapılmış sabitleme bandajı uygulayın.
• Diz eklemini hareketsiz hale getirmek için bir destek veya bandaj kullanın.
• Yaralanma durumunda yaralanma bölgesine soğuk uygulayın.

Romatoid artrit, psoriatik artrit ve sistemik otoimmün hastalıklar, aylarca süren ciddi ve karmaşık bir tedavi gerektirir. Temel tedavi, bağışıklık baskılayıcılar, steroidal olmayan antiinflamatuar ve hormonal ilaçlar, altın preparatları vb.'den oluşur.

Bursit tedavisinde ağrı kesiciler ve antiinflamatuar ilaçlar kullanılır. Bir enfeksiyon tespit edilirse, bir dizi antibiyotik verilir. Eklem boşluğundaki fazla sıvıyı çıkarmak ve/veya kortikosteroidlerden birini uygulamak için bursaya terapötik bir delme işlemi gerçekleştirilir. Bursanın kronik iltihabı ameliyatla ortadan kaldırılabilir - sinovyal bursanın cerrahi olarak çıkarılması.

Deforme edici artroz ile eklem içi glukokortikosteroid enjeksiyonları, NSAID'lerin ve kondroprotektörlerin uzun süreli kullanımı etkilidir. Ağrıyı hafifletmek için Dimexide veya Bischofite ile lokal kompresler, antiinflamatuar etkisi olan merhemler ve jeller reçete edilir. Masaj, fizyoterapi, terapötik egzersizler yardımcı olur. Diz ekleminde ciddi yaralanmalar cerrahi müdahale gerektirir - eklem değişimi.

Osteoporozun tedavisi bifosfonatlar, kalsitoninler, kalsiyum takviyeleri, D vitamini vb. almaktan oluşur.

Yırtık menisküs tedavisi konservatif veya cerrahi olabilir. Konservatif tedavi analjeziklerin, NSAID'lerin, hyaluronik asit ve kondroprotektörlerin kullanımından oluşur. Ama önce eklem yeniden konumlandırılır.

Cerrahi prosedür türleri:

• menisektomi;
• kısmi (eksik) meniskektomi;
• menisküs nakli;
• artroskopi;
• Yırtık bir menisküsün artroskopik olarak dikilmesi.

Tedavi sonrası diz yaralanması durumunda, bir rehabilitasyon uzmanı veya ortopedist gözetiminde yapılması gereken rehabilitasyon dönemi çok önemlidir. Doktor eklem fonksiyonunu yeniden sağlamak için en uygun programı oluşturur. Ameliyat sonrası rehabilitasyonun ana yöntemleri masaj ve terapötik egzersizlerdir. Diz eklemini kademeli olarak geliştiren özel simülatörler üzerinde yapılan egzersizler de etkilidir.